Аңдатпа

Мақалада Ю. М. Лотман мен Ч. С. Пирс еңбектеріндегі семиозис ұғымының тұжырымдамалық және семантикалық аспектілеріне талдау жасалған. Жүргізілген салыстырмалы зерттеу олардың таңбалық жүйелердің табиғаты мен семиотикалық коммуникация механизмдерін түсіндірудегі ұқсастықтары мен айырмашылықтарын айқындауға мүмкіндік береді. Негізгі назар семиозис феноменінің теориялық негіздерімен қатар, оның циклдік сипатына және тарихи, әлеуметтік әрі мәдени факторлармен айқындалатын мәдени контекстердегі таңбалар мен олардың мағыналарының өзара әрекеттесу ерекшеліктеріне аударылған.

Зерттеу таңбалық ойлаудың екі парадигмасын салыстырмалы тұрғыда талдауға бағытталған: Пирстің интенционалдылық концепциясы және Лотманның мәтінді біртұтас семиотикалық кеңістік ретінде қарастыратын моделі. Бұл тәсіл таңбалық қатынастардың күрделі табиғаты мен олардың мәдени-коммуникативтік функциясын ашуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жұмыста философия, өнертану және әлеуметтік теория салаларындағы семиотикалық талдаудың қолданбалы мүмкіндіктері қарастырылып, гуманитарлық ғылымдар әдіснамасын одан әрі дамытуға жаңа бағыттар ашылады.

Түйін сөздер: семиозис, тұжырымдамалық-семантикалық аспектілер, Ю. М. Лотман, ч. с. Пирс, символдық жүйелер, ниеттілік, семиотикалық талдау.