PHILOSOPHICAL AND POLITOLOGICAL, SPIRITUAL AND EDUCATIONAL JOURNAL
ТҰЛҒА. АДАМ ӨМІРІНДЕГІ РУХАНИЛЫҚ ЖӘНЕ ҚҰНДЫЛЫҚТАР

НАДАНДЫҚТЫҢ ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ӨЛШЕМДЕРІ: ЭПИСТЕМОЛОГИЯЛЫҚ, ЭТИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК АСПЕКТІЛЕРІ

Нөмір 24 № 4 (2026), ТҰЛҒА. АДАМ ӨМІРІНДЕГІ РУХАНИЛЫҚ ЖӘНЕ ҚҰНДЫЛЫҚТАР
Нөмір 24 № 4 (2026)
2026-10-30

Авторлар

Аңдатпа

Бұл мақалада надандық философиялық ұғым ретінде қарастырылып, оның таным, мораль, еркіндік және қоғамдық сана қалыптасуындағы орны талданады. Зерттеудің негізгі мақсаты – надандықты білімнің қарапайым жетіспеушілігі ретінде ғана емес, адамның шындықты қабылдауына, пайымдауына және әлеуметтік әрекетіне ықпал ететін күрделі эпистемологиялық әрі әлеуметтік феномен ретінде түсіндіру. Философия тарихындағы Сократтың «өзінің білмейтінін білу» қағидасы, Платонның үңгір аллегориясы, Ағартушылық дәуірінің рационалистік идеялары және қазіргі эпистемологиядағы интеллектуалдық жауапкершілік мәселелері теориялық негіз ретінде қарастырылады. Сонымен қатар надандықтың пассивті және белсенді формалары, яғни ақпараттың болмауы мен ақиқатты саналы түрде елемеу арасындағы айырмашылық айқындалады. Цифрлық коммуникация жағдайында жалған ақпарат, ақпараттық шамадан тыс жүктеме және алгоритмдік ақпараттық көпіршіктер надандықтың жаңа формаларын қалыптастыратыны көрсетіледі. Зерттеу нәтижесінде сыни ойлау, интеллектуалдық кішіпейілділік және танымдық жауапкершілік надандықты еңсерудің маңызды шарттары ретінде ұсынылады.

 Түйін сөздер: надандық, философия, эпистемология, білім, ақиқат, сыни ойлау, интеллектуалдық жауапкершілік, цифрлық қоғам.